Internet maakt geen einde aan vervreemding van politiek

Presentatie jaarboek aan van Miltenburg

Zoals elk jaar in november is deze week in Den Haag het eerste exemplaar van het Jaarboek van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis gepresenteerd aan Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg. Zoals wel vaker was deze presentatie voor de voorzitter van de Tweede Kamer aanleiding om een speech te geven om de problemen in onze democratie aan te pakken.
In haar speech schetst van Miltenburg een agenda om de Tweede Kamer beter in te laten spelen op de ontwikkelingen in de maatschappij. Ze constateert dat in een individuelere samenleving steeds minder mensen zich gehoord voelen door de politiek. Ze voelen zich niet meer verbonden met de organisaties die de mensen vertegenwoordigen, zij het politieke partijen of vakbonden. Het is voor de meeste mensen dan ook vrij lastig om de politiek goed te volgen, aldus van Miltenburg. Alle debatten in de Kamer worden live gestreamd, maar het volgen van het debat is voor de kijker lastig. Bijvoorbeeld omdat deze niet volledig op de hoogte is van de werkwijze van het parlement, maar ook omdat niet alle informatie ter beschikking wordt gesteld. Zo worden moties en amendementen waarover wordt gediscussieerd niet gepubliceerd. Dit tekort aan informatie kan opgelost worden door bijvoorbeeld een tweede scherm te ontwikkelen, zoals televisieprogramma’s dit ook hebben. Hier zou men dan live informatie kunnen krijgen over het huidige debat en over de algemene regels in het debat.
Het internet biedt echter ook mogelijkheden om het grotere probleem op te lossen: dat mensen zich niet gehoord voelen door de politiek. Volgens van Miltenburg zou er een manier moeten zijn voor deze mensen om hun mening en kennis over onderwerpen waar de Kamer op dat moment over discussieert te delen met de Kamerleden. Meestal zullen zij immers het meeste weten over een bepaald onderwerp waar zij dagelijks mee te maken hebben, dan een kamerlid met een brede portefeuille.
De constatering van van Miltenburg dat veel mensen zich niet vertegenwoordigd voelen in Den Haag is zeker niet nieuw. Bij de presentatie van het CPG-jaarboek in 2011 werd een rede gehouden door haar voorgangster als Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet die waarschuwde dat de Kamer minder representatief was dan zou moeten, omdat de meeste Kamerleden hoogopgeleid zijn. Negentig procent van de Kamer had een universitair of HBO-diploma, tegenover ongeveer dertig procent in de samenleving. Dit was volgens haar een van de oorzaken die ertoe leidde dat steeds minder mensen zich vertegenwoordigd voelden. Om dit op te lossen moesten partijen bij het opstellen van de kieslijsten beter nadenken over hoe representatief deze was, bijvoorbeeld door meer laagopgeleiden op de lijst te zetten.
In vergelijking met Verbeet heeft van Miltenburg en beter doel gekozen, en ook een groter probleem aangewezen. De constatering dat er steeds minder mensen zich vertegenwoordigd voelen door de oude geïnstitutionaliseerde organisaties van de polder is een groot probleem. Mensen beter op de hoogte brengen van het parlementair debat zal daar weinig verandering in brengen, daarmee bereik je alleen zij die de politiek nu ook al volgen. Niettemin geen slecht streven, en nog haalbaar ook. De echte oplossing van de vervreemding van de politiek zou moeten liggen in van Miltenburgs tweede voorstel, om het makkelijker te maken je mening te verkondigen aan Kamerleden. Het lijkt mij compleet onmogelijk om dit makkelijk toegankelijk te houden, maar tegelijk grappenmakers en complotdenkers buiten te houden. Kijk bijvoorbeeld naar de petitiewebsite van het Witte Huis waar mensen ook ideeën kunnen indienen, die volledig wordt overstroomd met onzin. Maar ook hier reist weer de vraag of de doelgroep hiermee wordt aangesproken, want via e-mail en Twitter zijn alle Kamerleden ook te bereiken. En hoe velen maken hier van gebruik?
Van een voorzitter kunnen we helaas weinig beters verwachten. Zoals het goede Kamervoorzitters beaamt zijn de oplossingen van Verbeet en van Miltenburg op de problemen van onze democratie zo apolitiek mogelijk. Maar het is juist een bij uitstek politiek probleem. De oplossingen die de middenpartijen die dit land regeren aandragen worden niet gedeeld door een belangrijk deel van de bevolking. Partijen als de PvdA weten tijdens de verkiezingen wel burgers aan te spreken met hun programma, maar houden dat niet vol tijdens het regeren. Daar ligt volgens mij de kern van het probleem en dus ook de oplossing: in de inhoud.

Deel deze pagina op: