Artikel 5: De NAVO ten oorlog?

NATO Headquarters Brussels.

Door het neerhalen door Syrië van een Turkse F4 Phantom, een type jachtvliegtuig dat zijn hoogtijdagen had in de Vietnamoorlog, zijn we nu het dichts bij interventie sinds het begin van de opstand/burgeroorlog in Syrië. De uitlatingen van beide regeringen waren eerst nog mild, maar Turkije begint nu steeds hardere taal te bezigen. Deze situatie maakt het interessant om te kijken naar de bepalingen in het NAVO-verdrag die over aanvallen op lidstaten gaan – en die andere NAVO-landen als Nederland bij het conflict kunnen betrekken. De NAVO-top die vandaag in Brussel bijeenkomt valt nog onder artikel 4, maar Turkije wil nu ook een beroep doen op artikel 5. Artikel 4 zegt slechts dat de NAVO-landen kunnen overleggen als ze hun soevereiniteit geschonden achten:

The Parties will consult together whenever, in the opinion of any of them, the territorial integrity, political independence or security of any of the Parties is threatened.[1. North Atlantic Treaty]

Artikel 5 daarentegen is veel directer. Een aanval op een lidstaat is een aanval op alle lidstaten en indien gewenst kan er ook door de NAVO als geheel militaire actie worden ondernomen. Tot nu toe is dit artikel maar één keer gebruikt, na de aanslagen van 11 september 2001. Nog nooit heeft het tot militair ingrijpen geleid, de inval in Afghanistan was niet in NAVO-verband. Dat Turkije nu een aanspraak doet op dit artikel betekent nog niet dat oorlog onvermijdelijk is, maar het is wel een hevige escalatie van de relatie. Als Turkije en de NAVO tot ingrijpen besluit zou de precieze formulering van artikel 5 wel eens van belang kunnen zijn:

The Parties agree that an armed attack against one or more of them in Europe or North America shall be considered an attack against them all and consequently they agree that, if such an armed attack occurs, each of them, in exercise of the right of individual or collective self-defence recognised by Article 51 of the Charter of the United Nations, will assist the Party or Parties so attacked by taking forthwith, individually and in concert with the other Parties, such action as it deems necessary, including the use of armed force, to restore and maintain the security of the North Atlantic area…